1. ਮੂਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪਾਠ
ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥
ਜਤਨ ਕਰੇ ਮਾਨੁਖ ਡਹਕਾਵੈ ਓਹੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜਾਨੈ ॥
ਪਾਪ ਕਰੇ ਕਰਿ ਮੁਕਰਿ ਪਾਵੈ ਭੇਖ ਕਰੇ ਨਿਰਬਾਨੈ ॥੧॥
ਜਾਨਤ ਦੂਰਿ ਤੁਮਹਿ ਪ੍ਰਭ ਨੇਰੈ ॥
ਉਤ ਤਾਕੈ ਉਤ ਤੇ ਉਤ ਪੇਖੈ ਆਵੈ ਲੇਖੈ ਫੇਰਿ ॥ ਰਹਾਉ ॥
ਜਬ ਲਹਾ ਤੂਟੈ ਨਾਹੀ ਮਨ ਭਰਮਾ ਤਬ ਲਹਾ ਮੁਕਤੁ ਨ ਕੋਈ ॥
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਦਇਆਲ ਸੁਆਮੀ ਸੰਤ ਭਗਤ ਜਨੁ ਸੋਈ ॥੨॥੫॥੩੬॥
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ · ਅੰਗ ੬੮੦
2. ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਅਰਥ
ਪਹਿਲਾ ਬੰਦ
ਜਤਨ ਕਰੇ ਮਾਨੁਖ ਡਹਕਾਵੈ ਓਹੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜਾਨੈ ॥
ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਜਤਨਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪਾਪ ਕਰੇ ਕਰਿ ਮੁਕਰਿ ਪਾਵੈ ਭੇਖ ਕਰੇ ਨਿਰਬਾਨੈ ॥੧॥
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਤਿਆਗੀ ਹੋਣ ਦਾ ਭੇਖ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵੇ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਰਹਾਉ – ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਦੇਸ਼
ਜਾਨਤ ਦੂਰਿ ਤੁਮਹਿ ਪ੍ਰਭ ਨੇਰੈ ॥
ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਉਤ ਤਾਕੈ ਉਤ ਤੇ ਉਤ ਪੇਖੈ ਆਵੈ ਲੇਖੈ ਫੇਰਿ ॥
ਮਨੁੱਖ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਭਾਗ
ਜਬ ਲਹਾ ਤੂਟੈ ਨਾਹੀ ਮਨ ਭਰਮਾ ਤਬ ਲਹਾ ਮੁਕਤੁ ਨ ਕੋਈ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਭਟਕਣਾ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਅਸਲ ਆਤਮਿਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਦਇਆਲ ਸੁਆਮੀ ਸੰਤ ਭਗਤ ਜਨੁ ਸੋਈ ॥੨॥੫॥੩੬॥
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਸੰਤ ਅਤੇ ਭਗਤ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸੱਚ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਅੱਜ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ
ਅੱਜ ਦੀ ਬਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਧਾਰਮਿਕ ਭੇਖ, ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵਾ ਜਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ। ਅਸਲ ਧਰਮ ਮਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
4. ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ भावार्थ
आज की पावन वाणी मनुष्य को अपने अंतर्मन की सच्चाई पहचानने की प्रेरणा देती है। मनुष्य अपने प्रयासों से दूसरों को धोखा दे सकता है, लेकिन परमात्मा सबके हृदय की बात जानता है।
केवल धार्मिक वेश धारण करने या बाहरी दिखावा करने से मनुष्य पवित्र नहीं बनता। वास्तविक आध्यात्मिक जीवन के लिए मन के भ्रम, अहंकार और कपट को दूर करना आवश्यक है।
मनुष्य परमात्मा को अपने से दूर समझकर बाहर खोजता है, जबकि प्रभु उसके हृदय के निकट ही विराजमान है। सच्ची भक्ति का मार्ग सच्चाई, निर्मल आचरण और प्रभु की कृपा से होकर गुजरता है।
5. English Message
Today's Hukamnama reminds us that no action or thought is hidden from the Divine, who knows the innermost feelings of every heart.
External religious appearances cannot replace inner purity. True spirituality requires honesty, sincere conduct, freedom from delusion, and remembrance of the Divine.
God is not distant; the Divine is always near. The journey towards spiritual liberation begins when we stop pretending before the world and become truthful within ourselves.