Punjabi families crumbling due to drugs: Heart-wrenching stories emerge from Jalandhar.

ਕੇਸਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ :

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਦਰਦਨਾਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। 

ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ 28 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ‘ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਪੰਜਾਬ ਯਾਤਰਾ’ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ 18 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ 30 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣੀ ਹੈ। 

“ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ”

ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਿਲਗਾ ਵਾਸੀ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਸ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਤਬਾਹੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੂੰਜੀ ਤੱਕ ਖੋਹ ਲਈ।

ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ

ਤਿਲਕ ਨਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 

ਨਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਤਸਵੀਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਇਸ ਨਾਲ:

• ਘਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਬਚਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ-ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

• ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚਣ ਤੱਕ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।

• ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

• ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

• ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੀ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੰਗ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਆਦੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਲਾਜ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣਾ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਡੀ-ਐਡੀਕਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੁੱਦਾ ਹੁਣ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵੀ ਹੈ

ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਸਿਆਸੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਦੀ ‘ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਪੰਜਾਬ ਯਾਤਰਾ’ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਸ਼ਾ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। 

ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਆਸੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਜੇ ਇੱਕ ਘਰ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਇਲਾਜ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੌਣ ਦੇਵੇਗਾ?

ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਨਸ਼ਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ’ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਖੇਡਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਇਹ ਦਰਦਨਾਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਉਸ ਘਰ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਲਾਜ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।