King of justice and brotherhood: Maharaja Agrase

 

ਕੇਸਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਡੈਸਕ

 

 

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਉਹਨਾਂ ਚੁਣੀਂਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਭਲਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਅਗ੍ਰੋਹਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਆਂਪ੍ਰੇਮੀ ਰਾਜਾ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਨਤਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਅਗਰਹਾਰੀ ਸਮੁਦਾਇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜਾਤ ਜਾਂ ਵਰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਅਨਮੋਲ ਧਰੋਹਰ ਹਨ।

 

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ

 

ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸੂਰਜਵੰਸ਼ (ਸੂਰਯਵੰਸ਼ੀ ਵੰਸ਼) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਤਾਪਨਗਰ (ਕੁਝ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਜਾਂ ਅਗ੍ਰੋਹਾ, ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਸੀ ਅਗ੍ਰੋਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ—ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੇਂਦਰ ਜੋ ਵਪਾਰ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ। "ਅਗ੍ਰੋਹਾ ਵਾਲਾ" ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਗਰਵਾਲ ਨਾਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

 

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ

 

ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜਿੱਤ ਕੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਅੱਜ ਵੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ:

 

 ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ

 

ਅਗ੍ਰੋਹਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਰਿਵਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਹਰ ਘਰ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਇੱਟ ਤੇ ਇੱਕ ਰੁਪਇਆ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਘਰ ਬਣਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕੇ।

ਇਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।

 

 ਦਇਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਆਰਥਿਕਤਾ

 

ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਬਜਾਇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।

ਟੈਕਸ ਸਹਿਜ ਤੇ ਨਿਆਂਯੋਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰੀ ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਹੇ।

ਇਹ ਸਹਿਕਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਪੇ-ਆਪ ਸੰਭਾਲੂ ਸੀ।

 

 ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਮਾਰਗ

 

ਯੋਧਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਪਸ਼ੂ-ਬਲੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

 

 

ਵਿਰਾਸਤ

 

ਅਗਰਵਾਲ ਭਾਈਚਾਰਾ 

 

ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਅਗਰਵਾਲ ਸਮੁਦਾਇ ਦਾ ਜਣਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ੧੮ ਗੋਤ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ੧੮ ਉਪ-ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੁਦਾਇ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

 

 ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ

 

ਹਰ ਸਾਲ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਜਯੰਤੀ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ, ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇਕ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਹਨ।

 

 

 ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਨਤਾ

 

1976 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕ-ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

ਕਈ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

 

ਅੱਜ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

 

1. ਸਹਿਕਾਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ – "ਇੱਕ ਇੱਟ ਤੇ ਇੱਕ ਰੁਪਇਆ" ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅੱਜ ਦੇ ਸਟਾਰਟ-ਅਪ ਇੰਕਯੂਬੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੈ।

 

2. ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲਤਾ – ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸੋਚ ਅੱਜ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੈ।

 

3. ਅਹਿੰਸਾ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ – ਵਪਾਰ, ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰੇਮੀ ਨੀਤੀਆਂ ਹੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਹਨ।

 

ਸਿੱਟਾ 

 

ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ। ਅਗ੍ਰੋਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ—ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਜ ਜਿੱਥੇ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਜੋ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ, ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਾਹਦਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਲਾਮੀ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਰੌਸ਼ਨ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।