Ayurveda's Message: A proper daily routine is the greatest medicine.
ਕੇਸਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕ:
ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ, ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਅਣਗਠਿਤ ਦਿਨਚਰਿਆ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਹੜਬੜਾਹਟ, ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਘਾਟ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ "ਦਿਨਚਰਿਆ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਜੀਵਨ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹਮ ਮਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਠਣ ਦੀ ਸਲਾਹ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 90 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਬ੍ਰਹਮ ਮਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਜੀਭ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਜੀਭ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਆਇਲ ਪੁਲਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੁਣਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ
ਓਰਲ ਕਲੀਨਜ਼ਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਗਿਲਾਸ ਗੁਣਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ, ਨਿੰਬੂ ਜਾਂ ਅਦਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਇਸਦੇ ਲਾਭ ਹੋਰ ਵਧਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਬਣੇਗੀ ਫੁਰਤੀ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹਨ।
ਤੇਲ ਮਸਾਜ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ
ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਾਲਿਸ਼ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ, ਪਿੱਤ ਲਈ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਲਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਸੁਪਾਚਕ ਨਾਸ਼ਤਾ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਜਿਹੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੌਸ਼ਟਿਕ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਚਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਦੁਪਹਿਰ 12 ਤੋਂ 1 ਵਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਛੋਟਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ
ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਰਾਮ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਫ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨ (ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ) ਜਾਂ ਸਿਮਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਾਤ ਦਾ ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕਰੋ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤ ਦਾ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2 ਤੋਂ 3 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।