ਸੋਰਠਿ ਮਹਲਾ ੧ ॥

ਜਿਨ੍ਹੀ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿਆ ਪਿਆਰੇ ਤਿਨ੍ਹ ਕੇ ਸਾਥ ਤਰੇ ॥

    ਤਿਨ੍ਹਾ ਠਾਕ ਨ ਪਾਈਐ ਪਿਆਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸਨ ਹਰੇ ॥

    ਬੂਡੇ ਭਾਰੇ ਭੈ ਬਿਨਾ ਪਿਆਰੇ ਤਾਰੇ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ॥੧॥

 

    ਭੀ ਤੂਹੈ ਸਾਲਾਹਣਾ ਪਿਆਰੇ ਭੀ ਤੇਰੀ ਸਾਲਾਹ ॥

    ਵਿਣੁ ਬੋਹਿਥ ਭੈ ਡੁਬੀਐ ਪਿਆਰੇ ਕੰਧੀ ਪਾਇ ਕਹਾਹ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

 

    ਸਾਲਾਹੀ ਸਾਲਾਹਣਾ ਪਿਆਰੇ ਦੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥

    ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭ ਸਾਲਾਹਨਿ ਸੇ ਭਲੇ ਪਿਆਰੇ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਰੰਗੁ ਹੋਇ ॥

    ਤਿਸ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਜੇ ਮਿਲੈ ਪਿਆਰੇ ਰਸੁ ਲੈ ਤਤੁ ਵਿਲੋਇ ॥੨॥

 

    ਪਤਿ ਪਰਵਾਨਾ ਸਾਚ ਕਾ ਪਿਆਰੇ ਨਾਮੁ ਸਚਾ ਨੀਸਾਣੁ ॥

    ਆਇਆ ਲਿਖਿ ਲੈ ਜਾਵਣਾ ਪਿਆਰੇ ਹੁਕਮੀ ਹੁਕਮੁ ਪਛਾਣੁ ॥

    ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਹੁਕਮੁ ਨ ਬੂਝੀਐ ਪਿਆਰੇ ਸਾਚੇ ਸਾਚਾ ਤਾਣੁ ॥੩॥

 

    ਹੁਕਮੈ ਅੰਦਰਿ ਨਿੰਮਿਆ ਪਿਆਰੇ ਹੁਕਮੈ ਉਦਰ ਮਝਾਰਿ ॥

    ਹੁਕਮੈ ਅੰਦਰਿ ਜੰਮਿਆ ਪਿਆਰੇ ਊਧਉ ਸਿਰ ਕੈ ਭਾਰਿ ॥

    ਗੁਰਮੁਖਿ ਦਰਗਹ ਜਾਣੀਐ ਪਿਆਰੇ ਚਲੈ ਕਾਰਜ ਸਾਰਿ ॥੪॥

 

    ਹੁਕਮੈ ਅੰਦਰਿ ਆਇਆ ਪਿਆਰੇ ਹੁਕਮੇ ਜਾਦੋ ਜਾਇ ॥

    ਹੁਕਮੇ ਬੰਨ੍ਹਿ ਚਲਾਈਐ ਪਿਆਰੇ ਮਨਮੁਖਿ ਲਹੈ ਸਜਾਇ ॥

    ਹੁਕਮੇ ਸਬਦਿ ਪਛਾਣੀਐ ਪਿਆਰੇ ਦਰਗਹ ਪੈਧਾ ਜਾਇ ॥੫॥

 

    ਹੁਕਮੇ ਗਣਤ ਗਣਾਈਐ ਪਿਆਰੇ ਹੁਕਮੇ ਹਉਮੈ ਦੋਇ ॥

    ਹੁਕਮੇ ਭਵੈ ਭਵਾਈਐ ਪਿਆਰੇ ਅਵਗਣਿ ਮੁਠੀ ਰੋਇ ॥

    ਹੁਕਮੁ ਸਿਞਾਪੈ ਸਾਹ ਕਾ ਪਿਆਰੇ ਸਚੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਹੋਇ ॥੬॥

 

    ਆਖਣਿ ਅਉਖਾ ਆਖੀਐ ਪਿਆਰੇ ਕਿਉ ਸੁਣੀਐ ਸਚੁ ਨਾਉ ॥

    ਜਿਨ੍ਹੀ ਸੋ ਸਾਲਾਹਿਆ ਪਿਆਰੇ ਹਉ ਤਿਨ੍ਹ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ ॥

    ਨਾਉ ਮਿਲੈ ਸੰਤੋਖੀਆਂ ਪਿਆਰੇ ਨਦਰੀ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਉ ॥੭॥

 

    ਕਾਇਆ ਕਾਗਦੁ ਜੇ ਥੀਐ ਪਿਆਰੇ ਮਨੁ ਮਸਵਾਣੀ ਧਾਰਿ ॥

    ਲਲਤਾ ਲੇਖਣਿ ਸਚ ਕੀ ਪਿਆਰੇ ਹਰਿ ਗੁਣ ਲਿਖਹੁ ਵੀਚਾਰਿ ॥

    ਧਨੁ ਲੇਖਾਰੀ ਨਾਨਕਾ ਪਿਆਰੇ ਸਾਚੁ ਲਿਖੈ ਉਰਿ ਧਾਰਿ ॥੮॥੩॥

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ – ਅੰਗ ੬੩੬

 

 ਪੰਕਤੀ-ਦਰ-ਪੰਕਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ

ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ – ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਰ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਡਰ-ਅਦਬ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਰਹਾਉ – ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਜਹਾਜ਼

ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੇਰੀ ਹੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖ ਡਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।

  ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ – ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ

ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਾਮ ਦਾ ਰਸ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।

ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ – ਸੱਚਾ ਨਾਮ ਹੀ ਅਸਲ ਪੂੰਜੀ

ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਅਸਲ ਰਾਹਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ – ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਹੈ

ਜੀਵ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ-ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਉਮੈ, ਦਵੈਤ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਵਡਿਆਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਵਾਂ ਪੜਾਅ – ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਜਾਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ

ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਮਨਮੁਖ ਮਨੁੱਖ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਛੇਵਾਂ ਪੜਾਅ – ਹਉਮੈ ਅਤੇ ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ

ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਉਮੈ, ਦਵੈਤ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਵਡਿਆਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸੱਤਵਾਂ ਪੜਾਅ – ਨਾਮ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ

ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਅਤੇ ਸੁਣਨਾ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਗਤ ਨਾਨਕ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।

ਅੱਠਵਾਂ ਪੜਾਅ – ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਬਣਾਓ

ਜੇ ਸਰੀਰ ਕਾਗਜ਼ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਮਨ ਸਿਆਹੀ ਦੀ ਦਵਾਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੀਭ ਕਲਮ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਲਿਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਫ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਲਿਖਾਰੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵ

इस पवित्र वाणी में गुरु नानक देव जी समझाते हैं कि जो मनुष्य सतगुरु की शरण में रहकर उनकी शिक्षा के अनुसार जीवन जीते हैं, वे स्वयं भी भवसागर से पार होने का मार्ग पाते हैं और दूसरों के लिए भी प्रेरणा बनते हैं।

परमात्मा की स्तुति और उसका नाम ही जीवन रूपी समुद्र को पार करने का जहाज है। मनुष्य का जन्म और मृत्यु परमात्मा के हुक्म के अधीन है। इस हुक्म को गुरु की कृपा और गुरबाणी के माध्यम से समझा जा सकता है।

अहंकार, द्वैत और माया के मोह में फँसकर मनुष्य अपने जीवन के वास्तविक उद्देश्य को भूल जाता है। इसलिए प्रभु के नाम का स्मरण, सत्संग, संतोष और सेवा को जीवन का आधार बनाना चाहिए।

गुरु नानक देव जी अंत में प्रेरणा देते हैं कि हमारा शरीर कागज़, मन स्याही और जीभ कलम बन जाए, तो उस पर परमात्मा के गुणों का लेख लिखना चाहिए। सच्चा सौभाग्य उसी का है जो प्रभु के नाम को अपने हृदय में धारण करता है।

English Summary

Guru Nanak Dev Ji teaches that those who serve the True Guru find the path to cross the ocean of worldly existence. Divine praise and remembrance of God's Name are the boat that carries the soul across.

Human life unfolds within God's Divine Command. Through the Guru's wisdom, one learns to understand that Command, overcome ego and duality, and live with humility, contentment and devotion.

The closing verse offers a beautiful image: let the body be the paper, the mind the inkpot, and the tongue the pen with which we reflect upon the virtues of the Divine. The blessed person is one who writes the Eternal Name upon the heart.